Veiligheidsuitrusting in de motorsport: ons overzicht

Bij Black Lions Racing Team weten we uit ervaring dat snelheid pas echt leuk is als je veilig kunt racen. Of we nu op Circuit Zandvoort staan, een clubrace rijden op TT Circuit Assen of gewoon een avond karten op Kartbaan De Wilg: zonder de juiste uitrusting ga je niet de baan op. In dit overzicht delen we wat wij zelf gebruiken, wat de regels zijn en waar je op moet letten als je begint met racen of karten.

Waarom veiligheidsuitrusting het verschil maakt

Motorsport is prachtig, maar ook genadeloos. Een klein foutje kan grote gevolgen hebben, en zonder goede uitrusting wordt racen levensgevaarlijk. Daarom zijn de keuringen van de FIA en de KNAF zo belangrijk: die normen zijn er niet voor de formaliteit, maar om coureurs te beschermen bij een impact. Een ongeval op Circuit Zandvoort of TT Circuit Assen zonder de juiste spullen kan ernstige gevolgen hebben — met de juiste uitrusting blijft de schade vaak beperkt tot een deuk in je ego en een lege portemonnee.

De rol van de FIA en KNAF bij keuringen

De FIA stelt internationale normen op voor helmen, overalls, gordels en rolkooien. De KNAF vertaalt die normen naar de Nederlandse racepraktijk en controleert tijdens de technische keuring of jouw spullen nog geldig zijn. Wij hebben geleerd om die keuring niet als last te zien, maar als een laatste check voordat we het circuit op gaan. Twijfel je of je materiaal nog voldoet? Laat het dan controleren voordat je inschrijft voor een race.

Wat wij hebben geleerd van onze eigen races

In de loop der jaren hebben we van alles meegemaakt: een helm die na een flinke tik toch vervangen moest worden, een overall die niet meer door de keuring kwam omdat de certificering verlopen was, en gordels die we te los hadden vastgezet. Die lessen hebben ons streng gemaakt. Bij Black Lions Racing Team geldt: alles wat niet aantoonbaar gekeurd is, gaat niet mee de baan op.

De helm: jouw eerste verdedigingslinie

Je helm is het belangrijkste stuk veiligheidsuitrusting dat je bezit. Een helm met FIA 8859-2015 of Snell SA2020-certificering is verplicht in de raceklassen waarin wij rijden. Wij gebruiken en testen helmen van merken als Arai, Bell en Stilo, en alle drie hebben ze hun eigen sterke punten qua pasvorm en ventilatie. Voor ons team is een integraalhelm met HANS-ankers de norm: zonder die ankers kun je geen HANS-systeem monteren, en dat systeem kan je nek redden bij een zware klap.

Verschil tussen FIA- en Snell-gecertificeerde helmen

Beide certificeringen zijn streng, maar ze komen uit verschillende hoeken. De FIA-norm sluit nauw aan op de Europese racepraktijk en wordt bij KNAF-evenementen vaak gevraagd. Snell SA2020 is een Amerikaanse norm die vooral op impactbescherming test. Let op: een helm die alleen voor de weg is goedgekeurd (ECE 22.06) is niet toegestaan op het circuit. Check dus altijd het label aan de binnenkant voordat je een helm koopt.

Wanneer vervang je een helm?

Een helm gaat niet eeuwig mee. Wij vervangen een helm in ieder geval:

• Na een impact waarbij de helm de grond of een obstakel heeft geraakt;
• Als de certificering verlopen is (meestal na vijf tot tien jaar, afhankelijk van de norm);
• Bij zichtbare scheuren in de buitenschaal of beschadigd binnenwerk;
• Als de voering niet meer goed aansluit en de helm gaat schuiven.

Communicatie en intercom in de helm

Tijdens endurance-races en testdagen gebruiken we een intercom in de helm, zodat we met de pit kunnen overleggen. Let erop dat een intercom de bescherming niet aantast: kies een systeem dat speciaal voor racehelmen is gemaakt en laat de kabels netjes wegwerken. Bij een keuring kan een slecht gemonteerde intercom je helm afkeuren.

Brandwerende kleding: van overall tot ondergoed

Een brandwerende overall met FIA 8856-2018 norm is het minimum. Wij rijden met overalls van Alpinestars, Sparco en OMP, en alle drie voldoen ze aan die norm. Maar het stopt niet bij de overall: ook ondergoed, sokken, balaclava en handschoenen moeten brandwerend zijn. Wij dragen altijd een volledige set, ook als het buiten dertig graden is. Een brandje in de cockpit duurt misschien maar een paar seconden, maar die seconden bepalen alles.

De FIA 8856-2018 norm uitgelegd

FIA 8856-2018 is de actuele norm voor brandwerende kleding. De norm test hoe lang een stof weerstand biedt tegen hitte en vlam, en stelt eisen aan naden, ritsen en sluitingen. Let op: oudere overalls met FIA 8856-2000 zijn in veel klassen niet meer geldig. Controleer dus altijd het label en de geldigheidsdatum voordat je een race inschrijft.

Lagen en ademend vermogen: waar let je op?

Meer lagen betekent meer bescherming, maar ook meer warmte. Voor de meeste amateurklassen is een overall met twee lagen voldoende. Kijk daarnaast naar het ademend vermogen: een overall die niet ventileert, zorgt voor oververhitting en dat is op zichzelf al gevaarlijk. Wij kiezen daarom voor ademende stoffen en dragen daaronder een brandwerende balaclava en onderkleding die het zweet afvoert.

Schoenen en handschoenen: details die tellen

Brandwerende handschoenen met een goede grip zijn essentieel: je moet het stuur altijd vast kunnen houden, ook als je handen zweten. Schoenen moeten een dunne, hittebestendige zool hebben zodat je pedalen goed voelt. Wij hebben gemerkt dat goedkope handschoenen snel slijten op de naden — dat is precies de plek waar een brandje het eerst grip krijgt.

HANS-systeem en hoofdsteunen: nekbescherming

Een HANS-systeem (Head and Neck Support) is verplicht in veel raceklassen, waaronder die van de KNAF. Het systeem beschermt je nek bij een impact door je hoofd te verbinden met je schouders. Wij gebruiken een HANS van Schroth of Stand 21, en we willen niet meer zonder. Ook de hoofdsteunen in de kuipstoel zijn belangrijk: die houden je hoofd op zijn plek bij een zijdelingse klap.

Hoe een HANS-systeem werkt

Een HANS bestaat uit een koolstofvezel beugel die op je schouders rust en met twee banden aan je helm vastzit. Bij een frontale impact voorkomt het systeem dat je hoofd naar voren schiet en je nek overbelast raakt. Het werkt alleen als het goed is afgesteld: de banden moeten strak genoeg zitten en de beugel moet precies op je schouders liggen.

Verplicht of niet? Per raceklasse

Of een HANS verplicht is, verschilt per klasse. In de meeste KNAF-klassen en bij evenementen op Circuit Zandvoort en TT Circuit Assen is het systeem verplicht of sterk aanbevolen. Check altijd het reglement van jouw klasse voordat je een HANS aanschaft — en laat je voorlichten over de juiste maat.

Hoofdsteunen en kuipstoel aanpassen

Hoofdsteunen zijn de kussens aan beide kanten van je kuipstoel. Ze moeten je helm raken zonder je bewegingsvrijheid te beperken. Wij passen ze per coureur aan en controleren na elke stoelwissel of ze nog goed zitten. Een hoofdsteun die te ver naar buiten staat, doet niets; eentje die te strak zit, is gevaarlijk bij het uitstappen.

De rol van de rolkooi en het interieur

Een goedgekeurde rolkooi (FIA 8855-1999 of 8865-2015) is de basis van de veiligheid in een raceauto. Wij laten onze kooi door een gecertificeerde bouwer plaatsen, want een kooi die niet goed is gelast of gebout, biedt schijnveiligheid. Naast de kooi zijn ook de brandblusser, de noodschakelaar en de zes-puntsgordels (FIA 8853-2016) onderdeel van het veiligheidspakket.

Rolkooi: lassen versus bouten

Een gelaste kooi is stijver en sterker, maar niet in elke auto toegestaan of praktisch. Een geboute kooi is eenvoudiger te monteren en te verwijderen, maar moet met de juiste bouten en platen worden vastgezet. Laat je altijd adviseren door een bouwer die ervaring heeft met jouw model auto.

Brandblusser en noodschakelaar: waar plaats je ze?

De brandblusser moet binnen handbereik van de coureur én van buitenaf bereikbaar zijn. Wij monteren hem stevig op een vaste plek, zodat hij bij een impact niet loskomt. De noodschakelaar plaatsen we op een plek die zowel de coureur als een marshal snel kan bereiken — meestal bij de voorruit of op het dashboard.

Zes-puntsgordels correct vastzetten

Zes-puntsgordels houden je lichaam op zijn plek bij een impact. Ze moeten strak genoeg zitten om te voorkomen dat je onder de gordels doorglijdt, maar niet zo strak dat je niet meer kunt ademen. Wij controleren na elke sessie of de gordels nog goed vastzitten en of de bevestigingspunten niet zijn verschoven.

Karten en veiligheid: onze tips voor beginners

Als team karten we ook, en veiligheid is daar net zo belangrijk als in een raceauto. Op de meeste kartcircuits in Nederland, zoals bij Kartbaan De Wilg of Circuit Park Berghem, zijn een karthelm, ribbeschermer en handschoenen verplicht. Wij zien vaak beginners die denken dat karten “maar een spelletje” is — tot ze met 60 km/u in de bandenstapel belanden.

Wat heb je nodig voor je eerste kartrace?

Voor je eerste kartrace heb je in ieder geval nodig:

1. Een goedgekeurde karthelm (vaak te huur bij het circuit);
2. Een ribbeschermer tegen de klappen van de kart;
3. Karthandschoenen met grip;
4. Stevige schoenen met een dunne zool;
5. Een overall of kleding die beschermt tegen brand en schaafwonden.

Verschil tussen indoor- en outdoorkarten

Indoorkarten is vaak wat langzamer en de banen zijn overzichtelijker, maar de luchtkwaliteit en het geluid vragen aandacht. Outdoorkarten op een circuit als Circuit Park Berghem gaat harder en de weersomstandigheden spelen een grotere rol. Wij adviseren beginners om eerst indoor te oefenen en daarna de stap naar buiten te maken — met de juiste bescherming, uiteraard.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn veiligheidsuitrusting laten keuren voordat ik ga racen?

Ja. Bij KNAF-evenementen wordt je uitrusting tijdens de technische keuring gecontroleerd. Zorg dat je helm, overall, gordels en HANS aantoonbaar gecertificeerd zijn en dat de certificeringen nog geldig zijn.

Kan ik een tweedehands helm kopen?

Dat kan, maar alleen als je de geschiedenis van de helm kent. Een helm die een impact heeft gehad, kan er van buiten prima uitzien maar van binnen beschadigd zijn. Wij kopen liever nieuw of van een bekende coureur met aantoonbare historie.

Is een HANS-systeem verplicht bij karten?

Nee, bij karten is een HANS meestal niet verplicht. Wel zijn een karthelm, ribbeschermer en handschoenen op de meeste circuits verplicht. Check altijd de regels van het circuit waar je gaat rijden.

Hoe vaak moet ik mijn brandwerende overall vervangen?

Dat hangt af van de slijtage en de geldigheid van de certificering. Controleer het label regelmatig en vervang de overall zodra de norm verlopen is of de stof beschadigd raakt.

Veiligheid is geen kostenpost, maar een investering in jezelf en je team. Volg altijd de FIA- en KNAF-voorschriften, laat je materiaal keuren en twijfel je? Vraag het ons. Bij Black Lions Racing Team rijden we liever iets langzamer met de juiste spullen dan sneller zonder.